سرزمین های اشغالی؛ انتفاضه سوم یا شورشی درونی؟

۲۸ آبان ۱۳۹۲

وضعیت بغرنج سیاسی اقتصادی سرزمین های اشغالی بوی خشم و نفرت می دهد و ترس از انتفاضه سوم یا شورش مدنی از سناریوهای قابل پیش بینی در رابطه با خشم فزاینده مردم فلسطین است 

سرزمین های اشغالی فلسطین در تب و تاب نارضایتی داخلی ( از رهبران ) و خشم نسبت به سیاست های رژیم صهیونیستی در وضعیت بغرنجی به سر می برد . از یک طرف بحران اقتصادی و فقر فزاینده دامن گیر مردم شده و نارضایتی از رهبرانشان ( فتح و حماس ) را به دنبال داشته؛ رهبرانی که خود نیز درگیر رقابت های درونی خود هستند . از طرفی دیگر، فشارهای رژیم صهیونیستی بر مردم مناطق غزه و کرانه باختری و همچنین، ادامه شهرک سازی های آن ها باعث خشم فزاینده فلسطینیان از سیاست های این رژیم شده است . برخی نیز با تکیه با این شواهد معتقدند باید منتظر انتفاضه سوم بود؛ انتفاضه ای که از دو انتفاضه قبلی خشونت آمیزتر خواهد بود.

بررسی وضعیت فلسطین نشان از این دارد که باید منتظر وقایع جدیدی در این منطقه باشیم؛ وقایعی که نشان دهنده سرریز خشم مردم ستم دیده فلسطین از بی تفاوتی های جهان، بویژه جهان عرب نسبت به درد و رنج آن هاست . در این مقاله سعی داریم با دو نگاه بیرونی ( گفتگوهای صلح ) و درونی به وضعیت سرزمین های اشغالی، نمایی کلی از وضعیت بغرنج این مناطق ارایه دهیم تا با دیدی کلی تر بتوان مساله را بررسی نمود.

 

** نگاه بیرونی: از سرگیری گفتگوهای صلح

بحث مذاکرات صلح بین مقامات فلسطینی و رژیم صهیونیستی مدتی است دوباره از سر گرفته شده است . بدین منظور ˈ جان کری ˈ وزیر امور خارجه آمریکا، در سفر اخیرش به منطقه با ˈ بنیامین نتانیاهو ˈ رییس کابینه اسراییل و ˈ محمود عباس ˈ رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، به گفتگو پرداخت و سعی کرد گفتگوهای مستقیم باصطلاح صلح بین طرفین را، که در سال ۲۰۱۰ به دلیل نبود توافق بر سر توقف شهرک سازی های غیرقانونی رژیم صهیونیستی متوقف شده بود، از سر گیرد .

از زمان از سرگیری بحث گفتگوهای صلح، رژیم صهیونیستی تعداد محدودی از زندانیان فلسطینی را از زندان آزاد کرده است . در زمان حاضر حدود پنج هزار فلسطینی در زندان های اسراییل به سر می برند و این رژیم کماکان به دستگیری فعالان فلسطینی به ویژه در کرانه باختری ادامه می دهد .

آنچه گیر اصلی روند مذاکرات صلح بین طرفین است، توقف شهرک سازی های رژیم صهیونیستی در کرانه باختری و پایان دادن به حضور نظامی این رژیم در این منطقه است . محمود عباس بر راه حل دو دولت تاکید دارد و ادامه شهرک سازی ها این روند را مختل می سازد . تاریخ مذاکرات رژیم اشغالگر قدس با فلسطینیان نشان می دهد که با هر بار شروع دور جدیدی از مذاکرات، آن ها شروع به گسترش شهرک های در کرانه غربی کرده و هر چه بیشتر این منطقه را تقسیم و از هم جدا می کنند .

هر چند نتانیاهو بارها اعلام کرده با راه حل دو دولت موافق است، اما برخی مقامات اسراییلی حاضر در کابینه نتانیاهو مدعی هستند که مشخصا راه حل دو دولت شکست خورده است . سیاست اسراییل در سرزمین های اشغالی ساختن، ساختن و ساختن است .

با توجه به سوابق رژیم صهیونیستی در مذاکرات صلح در گذشته، مشخصا می توان گفت که هدف نتانیاهو از ازسرگیری روند صلح بیشتر به خنثی سازی فشارهای بین المللی، امتیازگیری از آمریکا در برنامه هسته ای ایران، و انحراف فضای عمومی در فلسطین و بهبود تصویر اسراییل در اذهان عمومی است .

آنچه این مساله را بغرنج تر می سازد این است که گویی محمود عباس هم مشخصا به دنبال مذاکره به عنوان راهی برای بهبود وضعیت فلسطینیان نیست . به نظر می رسد هدف وی از مذاکرات نیز بیشتر تاکتیکی باشد برای گرفتن امتیازات کوتاه مدت مانند آزادی زندانیان سیاسی و گرفتن کمک های اقتصادی و جلوگیری از سرزنش های کسانی که وی را مسئول شکست مذاکرات صلح می دانند .

در دیدار جان کری با نتانیاهو، کری هشدار داد که اگر گفتگوهای صلح به شکست بینجامد اسراییل با خطر انتفاضه سوم روبروست . همچنین انزوای سیاسی و بین المللی اسراییل را در پی خواهد داشت . جان کری گسترش شهرک های یهودی نشین در کرانه غربی را غیرقانونی خواند و این شایعه را که آزادی زندانیان فلسطینی که اخیرا آزاد شدند در ازای گسترش شهرکهای یهودی نشین است رد کرد . وی ادامه داد که اگر ما با رهبری که معتقد است نباید دست به خشونت زد ( محمود عباس ) کنار نیاییم، باید منتظر رهبری باشیم که معتقد به خشونت در برخورد با اسراییلی هاست .

شواهد حاکی از این است که این دور از مذاکرات هم به نتیجه نمی رسد . محمود عباس گفته که اسراییل باید شهرک سازی ها را متوقف کند و مرزهای قبل از ۱۹۶۷ را به عنوان مرز دولت فلسطینی بپذیرد . اما انگار گوش مقامات رژیم صهیونیستی به این حرف ها بدهکار نیست چرا که ماه گذشته اسراییل اعلام کرد که در حال تهیه نقشه ای برای احداث بزرگراه جدیدی در کرانه باختری است تا از طریق آن شهرک نشینان بیت لحم را به دریای مرده ( بحر المیت ) وصل کند . بر این اساس، زمین های کشاورزی بسیاری از فلسطینیان مصادره خواهد شد و کرانه غربی بیشتر تقسیم خواهد شد . با این کار، شانس تشکیل دولت فلسطینی منسجم از نظر سرزمینی بیش از پیش کاهش خواهد یافت .

در نوار غزه نیز وضعیت به گونه ای دیگر است . این روزها درگیری های پراکنده ای بین شبه نظامیان فلسطینی و اشغالگران قدس در نوار غزه رخ داده است . هر از گاهی زدوخوردهایی بین نیروهای گردان های عزالدین قسام و نیروهای اسراییلی بویژه در جنوب غزه رخ می دهد . تنش ها زمانی بیشتر شد که اسراییلی ها ادعا کردند تونل هایی را کشف کرده اند که نوار غزه را به سرزمین های اشغالی وصل می کند . این تنش ها از زمان حمله هشت روزه رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۱۲ به نوار غزه بی سابقه است .

بنابراین با بررسی سیاست های اسراییل در کرانه غربی و زدوخوردهای اخیر در نوار غزه بین نیروهای اشغالگر و شبه نظامیان فلسطینی، و همچنین تاریخچه مذاکرات صلح در گذشته، به نظر می رسد این بار نیز مذاکرات صلح به نتیجه ای نرسد . ادامه این روند خشم فلسطینیان را افزایش می دهد و همانگونه که بسیاری از تحلیل گران هشدار داده اند، احتمالا باید منتظر انتفاضه دیگری باشیم .

** سرزمین های اشغالی و چالش از درون

پیچیدگی رنج فلسطینیان به همین جا ختم نمی شود . آن ها از چالش ها و تفرقه های درونی بین گروه های مختلف فلسطینی نیز در رنج هستند . این چالش ها از دو ناحیه نشات می گیرد . یکی مخالفت با حماس در نوار غزه و تشکیل جنبش تمرد توسط مخالفان این گروه . و دوم، جنگ قدرت بین فتح و حماس و درون هر یک از این دو گروه .

نوار غزه این روزها شرایط بدی را پشت سر می گذارد . جنبش تمرد که در شهریورماه به تاسی از جنبش تمرد در مصر تشکیل شد بیستم آبان ماه به یک تظاهرات سراسری در نوار غزه دست زد . طبق گفته های رهبران این جنبش، این اعتراضات در پاسخ به بی عدالتی، فشار و شرایط بد اقتصادی که در غزه وجود دارد، انجام می شود . این جنبش بویژه از زمانی شکل گرفت که در سپتامبر و اکتبر نیروهای مصری تونل هایی که غزه را به مصر وصل می کرد تخریب کردند و طی آن کمک های اقتصادی و سوخت که از این طرق به غزه می رسد متوقف شد . به دنبال کشف این تونل ها، اسراییل نیز حمل سوخت به غزه را متوقف نموده و این مساله باعث ایجاد مشکلات بسیاری برای مردم غزه شده است .

از زمانی که نیروهای نظامی مصر اقدامات سخت گیرانه ای را نسبت به تونل هایی که مصر و نوار غزه را به هم وصل می کرد انجام داده اند، نوار غزه با وضعیت سیاسی و اقتصادی سختی روبرو شده است . بسیای از فعالین فلسطینی از بروز فاجعه انسانی در نوار غزه هشدار می دهند . آن ها بر وضعیت بد اقتصادی و آمار بالای بیکاری در این منطقه تاکید دارند . در زمان حاضر درآمد روزانه بیشتر مردم در این منطقه به دو دلار در روز کاهش پیدا کرده است .

اختلافات فتح و حماس و چالش های درونی این دو گروه نیز برگی دیگری است از درد و رنج مردم فلسطین . از زمانی که ارتش مصر مرسی را از قدرت به زیر کشید و سران اخوان المسلمین به زندان افتادند، حماس نیز در انزوا قرار گرفت . این امر منجر به بهم خوردن توازن به سود محمود عباس و جنبش فتح شد .

جنبش فتح در زمان حاضر نسبت به حماس در موقعیت بالاتری قرار دارد اما این جنبش نیز در کرانه باختری با چالش های زیادی روبروست . این چالش ها هم شامل چالش های داخلی خود فتح و سازمان آزادی بخش فلسطین می شود ( چالش هایی از قبیل اختلافات درون سازمانی، نداشتن استراتژی شفاف در رابطه با مسائل فلسطینی، و رقابت با حماس ) ، هم شامل چالش هایی می شود که رژیم صهیونیستی ایجاد می کند. ( چالش هایی شامل گسترش شهرک سازی ها و تخریب منازل فلسطینیان و غصب زمین های آن ها، دستگیری و زندانی کردن فعالان فلسطینی.)

در کنار این مشکلات، فقر و بیکاری فزاینده نیز مزید بر علت است . نقدی که بر عباس مطرح است این است که وی از عرفات دیکتاتورتر است . در مقابل رفتارهای عباس نه پارلمانی وجود دارد که وی را زیر نظر داشته باشد و نه اپوزیسیون اصیل سیاسی وجود دارد که مانع اقدامات غیردموکراتیک وی شود . شورای قانونگذاری فلسطین نیز در پنج سال گذشته تشکیل نشده، در حالیکه فعالیت های حماس در کرانه باختری توسط جنبش فتح سرکوب می شود .

بنابراین باید گفت که فشارهای اسراییل زندگی روزانه را بر مردم فلسطین مشقت بار ساخته و چالش های درونی رهبران فلسطینی نیز این مشقت را شدیدتر کرده است.

** جمع بندی

همانگونه که آمد، فلسطین اشغالی در وضعیت بغرنجی به سر می برد . از یک طرف گسترش شهرک سازی های رژیم صهیونیستی در کرانه باختری و حملات موشکی به نوار غزه باعث نارضایتی گسترده فلسطینیان از این سیاست های اسراییل شده و احتمال انتفاضه سوم می رود . از طرفی دیگر، دو منطقه اصلی فلسطین ( نوار غزه و کرانه باختری ) هر یک چالش های خاص خود را دارد که نارضایتی از رهبرانشان را به دنبال دارد . نارضایتی از سیاست های حماس باعث شکلگیری جنبش تمرد در این منطقه شده است . این جنبش نشان از شکل گیری یک نارضایتی مدنی از سیاست های حماس در غزه دارد؛ نارضایتی هایی که می تواند چالش شورش اجتماعی را به دنبال داشته باشد . در کرانه غربی نیز وضعیت داخلی بهتر از نوار غزه نیست و نگرانی از وضعیت بد اقتصادی و سیاست های غیردموکراتیک محمود عباس باعث گسترش نارضایتی ها از وی شده و احتمال شکل گیری اعتراضات خیابانی علیه وی وجود دارد . هر دو گروه فلسطینی با چالش های داخلی زیادی روبرو هستند و تا زمانیکه طرفین بر سر قواعد بازی و یک برنامه مشخص به توافق نرسند نمی توان هیچ برنامه ملی برای فلسطین به پیش برد . بر این اساس، نمی توان به وضوح گفت که خشم فروخورده فلسطینیان به چه ختم خواهد شد؛ انتفاضه سوم یا شورش درونی، و یا شاید به انفعال سیاسی ختم شود . هر چه هست، این فلسطینیان هستند که در آتش بی توجهی داخلی و خارجی می سوزند .

منبع: ایرنا

ارسال نظر



معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

شنبه , ۲ تیر ۱۳۹۷ / 2018 June 23
باشگاه هواداران اقصی
بیانیه‌ها و اعلامیه‌ها